Japonya, Güney Kore ve Singapur: Kalkınmanın Görünmeyen Mimarisi

Bir ülkeye birkaç günlüğüne gittiğimizde önce görünen düzeni fark ederiz. Tren zamanında gelir, yönlendirme anlaşılırdır, bir işlem beklediğimizden kısa sürer. Sonra eve dönüp o ülkenin insanlarını birkaç kelimeyle tarif ederiz: Disiplinli, çalışkan, saygılı. Bunlar hoş gözlemler olabilir. Fakat iyi işleyen bir sistemi insanların karakterine bağladığımız anda, o sistemin nasıl kurulduğunu araştırmaktan uzaklaşabiliriz. Belki de hayran olduğumuz davranışın arkasında uzun yıllardır çalışan bir kurum vardır.

Japonya, Güney Kore ve Singapur'u sık sık tek bir başarı fotoğrafında yan yana koyuyoruz. Oysa üçü aynı ülke olmadığı gibi, aynı tarihsel yoldan da geçmedi. Nüfusları, coğrafyaları, ekonomik yapıları ve siyasi deneyimleri farklı. Bir şehir devletinin yönetim imkânlarıyla geniş bir sanayi ülkesinin karşılaştığı sorunlar aynı değil. Bu farkları kaldırarak çıkarılan ders, başka bir ülkede uygulanacağı gün ilk güçlüğe çarpabilir. Karşılaştırmanın amacı benzerlik kadar sınırı da görmek olmalı.

Japonya'nın eğitim tarihine baktığımızda tesadüften çok kurumsal bir takvim görüyoruz. Eğitim Bakanlığı'nın kayıtları modern okul sisteminin 1872'de ilan edildiğini, temel eğitim yasalarının 1947'de çıkarıldığını gösteriyor. Bu iki tarih arasında bugünkü başarıyı kendiliğinden açıklayan düz bir çizgi kuramayız. Yine de okul düzeninin uzun vadeli bir kamu meselesi olarak ele alındığını görüyoruz. Öğretmen yetiştirmeden finansmana kadar sürdürülen işler, ziyaretçinin fotoğrafında genellikle yer almıyor.

Güney Kore deneyiminde eğitim kadar üretim yapısının dönüşümüne bakmak gerekiyor. Dünya Bankası'nın ülke incelemesi, sanayi ihracatı, teknoloji geliştirme, altyapı ve insan kaynağı yatırımlarını birlikte ele alıyor; kamuyla büyük şirketler arasındaki sanayi politikası ilişkisine de dikkat çekiyor. Buradan çıkaracağım sonuç, okulun tek başına bütün ekonomiyi dönüştüremeyeceği. Eğitimli insanın öğrendiğini kullanabileceği, yaptığı işin niteliğini geliştirebileceği bir üretim ortamı da kurulmalı. Talep edilmeyen beceriyi sürekli artırmak, beklenen dönüşümü sağlamayabilir.

Singapur'un resmî ekonomik kalkınma kurumu EDB, kuruluşunu 1961'deki sanayileşme hedefiyle ilişkilendiriyor. Kurumun tarihçesinde 1968'deki ilk yarı iletken üretim tesisi de yer alıyor. Bu tarihler tek başına başarı reçetesi değildir. Ancak sanayi kapasitesinin kendiliğinden oluşmuş bir kültürel özellik gibi anlatılamayacağını hatırlatıyor. Bir yatırımın gelmesi, o yatırımın çalışacağı altyapının, işgücünün ve idari ilişkinin kurulmasını gerektirir. Görünmeyen mimari biraz da bu bağlantılarda bulunur.

Türkiye için uygulanabilir başlangıç, her kurumu aynı anda yeniden kurma iddiası taşımak zorunda değil. Bir bölgede belirli üretim ihtiyaçları seçilebilir. O alandaki meslek liseleri, üniversiteler ve işletmeler ortak beceri hedefleri belirleyebilir. Öğrencinin işletmede gerçekten ne öğrendiği, mezunun hangi işte çalıştığı, şirketin hangi teknik sorunu çözdüğü izlenebilir. Sonuç alınmayan programın adı değiştirilmeden önce neden işlemediği incelenmeli. Başarısızlığı saklayan kurum, kendisini geliştirecek bilgiyi de kaybeder.

Japonya, Güney Kore ve Singapur bize aynı geleceği vaat etmiyor. Onlara bakarak kendi koşullarımızı daha dikkatli incelemeyi öğrenebiliriz. Bir ülkeyi ileri taşıyan şeyin tamamı, dışarıdan görünen hız ve parlaklıkta bulunmuyor. Öğretmenin hazırlık saatinde, atölyenin bakımında, gerekçeli bir kamu kararında, yarım bırakılmayan bir eğitim programında da aranmalı. Trenin zamanında gelmesine hayran olduğumuzda, o dakikayı her gün mümkün kılan emeği düşünmeye başlayabiliriz.

İngilizcesini oku ↗ · Tüm blog yazıları