09.05’TEN SONRA NE SÖYLÜYORUZ?

Her yıl aynı saat, aynı sessizlik…

Saatler 09.05’i gösterdiğinde insanın zihninden birçok şey geçiyor. Bir fotoğraf, okul yıllarında okunan bir şiir, çocuklukta anlamı tam kavranamayan ama yıllar içinde derinleşen bir duygu…

Ardından hayat devam ediyor. Haberler yazılıyor, telefonlar çalıyor, dersler başlıyor, insanlar işlerine dönüyor.

Benim üzerinde durmak istediğim soru tam burada başlıyor:

O sessizliğin ardından ne söylüyoruz? Nasıl yazıyor, nasıl düşünüyor, birbirimizi nasıl dinliyoruz?

Çünkü bir hatıranın hayatımızdaki yerini, onu andığımız anların ardından yaptıklarımız da belirliyor.

Kelimelerimiz de sorumluluk taşır

Gazetecilikte de tercümanlıkta da insan, kelimelerin ağırlığını zamanla daha iyi anlıyor.

Bir başlık, okurun bir olaya bakışını değiştirebiliyor. Yanlış çevrilen bir ifade, bir insanın niyetini bambaşka gösterebiliyor. Bağlamından koparılan bir cümle, yıllarca düzeltilmesi gereken bir yanlışın başlangıcına dönüşebiliyor.

Bu yüzden mesleğimizin merkezinde güven bulunuyor.

Okur, yazılanın araştırıldığına güvenmek istiyor. Belgesini teslim eden insan, söylediklerinin başka bir dilde doğru karşılık bulmasını bekliyor. Kamuoyu, kendisine aktarılan bilginin gerçeğe dayanmasını hak ediyor.

10 Kasım’ın bana hatırlattığı sorumluluklardan biri de bu: Ülkemize duyduğumuz bağlılığı, işimizi yaparken gösterdiğimiz özenle ifade edebilmek.

Bir bilgiyi yayımlamadan önce kontrol etmek, yanlışımızı fark ettiğimizde düzeltmek, bilmediğimiz konuda öğrenmeye açık olmak… Bunların her biri, ortak hayatımıza duyduğumuz saygının somut karşılığıdır.

Hafıza, özen ister

Bugün geçmişe ulaşmak çok kolay görünüyor. Birkaç saniye içinde binlerce fotoğrafa, söze ve tarihî anlatıya erişebiliyoruz.

Ancak erişmekle anlamak arasında emek isteyen bir mesafe var.

Bir fotoğrafın ne zaman çekildiğini araştırmak gerekiyor. Bir sözün gerçekten kime ait olduğunu öğrenmek gerekiyor. Bir kararın hangi şartlarda alındığını kavramak için dönemin güçlüklerini okumak gerekiyor.

Atatürk’ü anlatırken de bu özeni göstermek zorundayız.

Ona duyduğumuz saygı, adına paylaştığımız her cümlede bizi daha dikkatli kılmalı. Kaynağını bilmediğimiz bir sözü çoğaltmak yerine araştırabilmeli, tarihî bir görüntünün hikâyesini öğrenmek için zaman ayırabilmeliyiz.

Özellikle gazeteciler ve yayıncılar olarak, bugün hazırladığımız içeriklerin yarının hafızasına dönüşebileceğini unutmamalıyız.

Bir çocuk, yıllar sonra bizim yazdığımız satırlardan geçmişi öğrenebilir. O satırların doğruluğu, bize duyacağı güveni de belirler.

Kendi dilinde derinleşmek, dünyayla konuşabilmek

Bir tercüman olarak diller arasında çalışırken şunu sık sık düşünüyorum: İnsan, kendi dilindeki bir düşünceyi ne kadar iyi anlıyorsa onu başka bir dilde o kadar açık anlatabiliyor.

Türkçeye özen göstermek, kelimelerin anlamını korumak, okuma alışkanlığını güçlendirmek bu nedenle çok kıymetli.

Aynı zamanda başka dilleri öğrenmek, farklı toplumların birikimine ulaşmamızı sağlıyor. Kendi tarihimizi, edebiyatımızı ve kültürümüzü dünyaya anlatma imkânımızı genişletiyor.

Cumhuriyet’in hikâyesini gelecek kuşaklara ve farklı ülkelerin insanlarına aktarırken açık, doğru ve anlaşılır bir dile ihtiyacımız var.

Bu, eğitimcinin sınıfında, gazetecinin haberinde, yazarın kitabında ve tercümanın masasındaki belgede başlayan ortak bir emektir.

Çocukların sorularına yer açmak

Bir çocuğun Atatürk hakkında sorduğu soruya ayırdığımız zaman önemlidir.

O soruyu geçiştirmeden dinlemek, birlikte kitap açmak, bir müzeyi gezmek, bir fotoğraf üzerine konuşmak… Hafıza böyle aktarılır. Merakla başlayan bir konuşma, çocuğun hayatında uzun yıllar taşıyacağı bir öğrenme isteğine dönüşebilir.

Gençlerin geçmişi anlayabilmesi için düşüncelerini ifade edebildikleri, soru sorabildikleri ve araştırmaya teşvik edildikleri ortamlara ihtiyaçları var.

Bizim görevimiz de bu ortamları çoğaltmak.

10 Kasım’da Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı, minnet ve özlemle anıyorum.

Ve kendime şu soruyu soruyorum:

Bugün yazdığım bir satırla, doğru aktardığım bir bilgiyle, dikkatle dinlediğim bir gençle bu ülkenin geleceğine nasıl katkı sunabilirim?

Saat 09.05’te paylaştığımız sessizliğin anlamı, sonrasında kurduğumuz cümlelerde ve yaptığımız işlerde yaşamaya devam etsin.